OCU και Κύπρος: τι άλλαξε μετά την επίσκεψη του Μητρ. Ησαΐα στο Φανάρι;

Θα αλλάξει ο Μητροπολίτης κ. Ησαΐας τη θέση του στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας; Φωτογραφία: ΕΟΔ

Ένας Κύπριος ιεράρχης μετά την επίσκεψη στο Φανάρι αποφάσισε να συμφιλιωθεί με τον Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο. Αυτή η συμφιλίωση σημαίνει αναγνώριση της OCU;

Στις 25 Ιουλίου 2022, ο Επίσκοπος της Κυπριακής Ορθόδοξης Εκκλησίας, Μητροπολίτης Ταμασού και Ορεινής κ. Ησαΐας, επισκέφθηκε τον Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο στο Φανάρι. Μπορεί να φαίνεται ότι αυτή η επίσκεψη είναι συνηθισμένη και δεν φέρει κάτι ιδιαίτερο από μόνη της. Ωστόσο, τα πράγματα είναι λίγο πιο περίπλοκα απ’ όσο φαίνονται. Μέχρι τώρα, ο Μητροπολίτης κ. Ησαΐας κατείχε μια από τις πιο σκληρές και ασυμβίβαστες θέσεις σε σχέση με την OCU μεταξύ των «Ελλήνων» ιεραρχών και επέκρινε επίσης τις ενέργειες του Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου να νομιμοποιήσει τους Ουκρανούς σχισματικούς. Έχει αλλάξει κάτι τώρα;

Κάποιες πηγές του Ντουμένκο ανέφεραν αμέσως ότι, αφού έφτασε στο Φανάρι, ο επίσκοπος αποφάσισε να «μετανοήσει» για τη ρητορική του ενάντια στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, καθώς και για τη δημόσια κριτική της διδασκαλίας του Φαναρίου σχετικά με την υπεροχή της εξουσίας του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως.

Και πράγματι,  σύμφωνα με τις δημοσιευμένες φωτογραφίες, η επικοινωνία μεταξύ του Επισκόπου κ. Ησαΐα και του Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου πραγματοποιήθηκε σε μια πολύ ζεστή ατμόσφαιρα και φάνηκε ότι είχαν λύσει όλα τα προβλήματα προσωπικής φύσης. Ανοιχτό παρέμενε το ερώτημα αν λύθηκε το πρόβλημα της αναγνώρισης της OCU, αφού το περιεχόμενο της συνομιλίας του αρχηγού του Φαναρίου με τον Μητροπολίτη Ταμασού παρέμενε για καιρό άγνωστο. Μέχρι την τελευταία συνέντευξη του Επισκόπου κ. Ησαΐα, που έδωσε μετά την επιστροφή του από την Κωνσταντινούπολη στο έντυπο «philenews».

Και εδώ πρέπει να παραδεχτούμε ότι περιμέναμε πολλές δυσάρεστες εκπλήξεις ταυτόχρονα, οι οποίες έμμεσα δείχνουν ότι η θέση του Κύπριου ιεράρχη στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, αν δεν άλλαξε στο αντίθετο, τότε παρουσίασε κάποια εξέλιξη. Για να δούμε αυτές τις αλλαγές, ας αναλύσουμε τα λόγια του Μητροπολίτη κ. Ησαΐα πριν και μετά την επίσκεψη στο Φανάρι.

Κανόνες και θέση

Πριν από την επίσκεψή του στο Φανάρι, ο Μητροπολίτης κ. Ησαΐας ισχυρίστηκε ότι η πράξη του Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου να χορηγήσει «αυτοκεφαλία» σε σχισματικές ουκρανικές δομές «είναι μια αυθαίρετη, αντικανονική και αντι-εκκλησιαστική ενέργεια», ότι η απόφαση για τη χορήγηση αυτοκεφαλίας στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας έγινε αντίθετα με τους ιερούς κανόνες και την υπάρχουσα εκκλησιαστική τάξη, και ότι για να επιλυθεί το πρόβλημα του σχίσματος που προέκυψε στην παγκόσμια Ορθοδοξία, «είναι επείγον να συγκληθεί διάσκεψη των προκαθημένων».

Ο Βλαδίκα εξήγησε τη θέση του επικαλούμενος το γεγονός ότι η άρνησή του να αναγνωρίσει την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας και τον «προκαθήμενο» της Επιφάνιο βασίζεται στη διδασκαλία, την πίστη, την εκκλησιαστική και κανονική παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Δηλαδή, «δεν μιλάμε για διαφωνίες σε απλά διοικητικά ή δευτερεύοντα ζητήματα, αλλά στην ουσία – για την Ορθόδοξη εκκλησιολογία και την εκκλησιαστική μας διδασκαλία για τα Ιερά Μυστήρια και την αποστολική διαδοχή, θέματα που αφορούν τη σωτηρία μας».

Ωστόσο, μετά από την επίσκεψη στον Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο, ο Μητροπολίτης Ησαΐας είπε ότι «οι Ορθόδοξες Εκκλησίες δεν πρέπει να περιορίζονται σε στενούς κανονικούς κανόνες» και «ανάλογα με τις περιστάσεις της στιγμής, πρέπει να προσαρμοζόμαστε σε αυτό που συμβαίνει». Σημείωσε ότι η θέση ουδετερότητας της Εκκλησίας της Κύπρου στο ουκρανικό ζήτημα ήταν «εκείνη τη συγκεκριμένη περίοδο συνέπεια της ειλικρινούς στάσης μας και της ανησυχίας μας για την επικράτηση της ειρήνης στην Ορθόδοξη Εκκλησία», αλλά με την πάροδο του χρόνου αυτή η θέση «θα μπορούσε να υποβληθεί σε διάφορες ερμηνείες και σχόλια».

Η έλλειψη αποστολικής διαδοχής της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας και η «λαμπρή μελέτη»

Πριν από την επίσκεψή του στο Φανάρι, ο Μητροπολίτης κ. Ησαΐας τόνιζε συνεχώς ότι ο Ντουμένκο δεν είχε κανονική χειροτονία επειδή «προέρχεται από σχισματικές ομάδες της Ουκρανικής Εκκλησίας».

Επιπλέον, δήλωσε ότι δεν υπήρχε αποστολική διαδοχή στην ηγεσία της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορούσε «να συμφωνήσει με την εγκυρότητα της χειροτονίας και των διαταγμάτων που εκτελούνται από αυτήν την ηγεσία». Σύμφωνα με τον ίδιο, «ο μόνος κανονικός Προκαθήμενος της Ουκρανικής Ορθοδόξου Εκκλησίας είναι ο Μητροπολίτης Κιέβου κ. Ονούφριος» και είναι αδύνατον «να αναγνωριστεί άλλος «προκαθήμενος», ειδικά όταν στην πραγματικότητα δεν έχει ούτε κανονική ούτε πραγματική χειροτονία».

Με άλλα λόγια, για τον Μητροπολίτη κ. Ησαΐα, ο Επιφάνιος Ντουμένκο δεν είναι προκαθήμενος ή ακόμη και κληρικός, αλλά λαϊκός.

Ωστόσο, μετά από συνομιλία με τον Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο, ο Βλαδίκα είπε ότι «ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος της Ιεράς Συνόδου της Οικουμενικής Έδρας Γρηγόριος Φραγκάκης εκπόνησε μια λαμπρή επιστημονική μελέτη σχετικά με την κανονική προέλευση των χειροτονιών Ουκρανών επισκόπων που αναγνωρίζονται από το Οικουμενικό Πατριαρχείο». Ο Μητροπολίτης κ. Ησαΐας εξέφρασε την ελπίδα ότι «αυτή η μελέτη θα αποσαφηνίσει και θα ρίξει πολύ φως σε αυτό το ακανθώδες ζήτημα, το οποίο ήταν ο κύριος λόγος των επιφυλάξεών μας, καθώς και των επιφυλάξεων πολλών άλλων επισκόπων στην Ορθοδοξία».

Ο Βλαδίκα είπε επίσης ότι συναντήθηκε στο Φανάρι με «βοηθούς του Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου, οι οποίοι είναι ειδικοί σε αυτό το θέμα» και του έδωσαν «αρκετές απαντήσεις μέσω νομικών και ιστορικών πραγματειών» για το πρόβλημα της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι έχοντας «μελετήσει προσεκτικά» τα παρεχόμενα υλικά, ο Μητροπολίτης κ. Ησαΐας μπορεί να αλλάξει την άποψή του σχετικά με τις «χειροτονίες» της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας; Τότε γιατί τον Νοέμβριο του 2020, όταν ο Αρχιεπίσκοπος κ. Χρυσόστομος παρείχε στα μέλη της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Κύπρου 11 νομικά και ιστορικά έγγραφα που παρέλαβε στο Φανάρι, τα αγνόησε ο Μητροπολίτης κ. ΗσαΐαΕξάλλου, δεν διαφέρουν σχεδόν καθόλου από αυτά που του παρείχαν τώρα.

Κανόνες της Εκκλησίας ή υπακοή στη Σύνοδο;

Πριν από την επίσκεψή του στο Φανάρι, ο Μητροπολίτης Ησαΐας τόνισε ότι η απόφαση του Αρχιεπισκόπου Χρυσοστόμου να αναγνωρίσει την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας ήταν «καταστροφή» γιατί προκάλεσε σχίσμα και κατήργησε τον αρχαίο θεσμό της συνοδικότητας. «Η σύνοδος δεν μπορεί να συγκληθεί με τον τρόπο εκβιασμού μιας ήδη διαπραχθείσας και επιβεβλημένης εκκλησιαστικής παράνομης πράξης», είπε. Σύμφωνα με τον Βλαδίκα, «η υπακοή ενός επισκόπου δεν πρέπει να είναι στους ανθρώπους, αλλά στην Εκκλησία, επικεφαλής της οποίας είναι ο Ιησούς Χριστός», και όλοι οι επίσκοποι και οι ιερείς πρέπει να «υποτάσσονται στην ιεραρχική τους συνείδηση», η οποία βασίζεται στην « αλήθεια δογμάτων και κανόνων».

Υποστήριξε ότι «ένας επίσκοπος δεν μπορεί να υπακούσει στις αρχές ή σε πρόσωπα που, κατά τη γνώμη του, παραβιάζουν την Ιερή Παράδοση της Εκκλησίας».

Από αυτή την άποψη, ο Μητροπολίτης κ. Ησαΐας αρνήθηκε να συλλειτουργήσει με τον Αρχιεπίσκοπο κ. Χρυσόστομο, επειδή, σύμφωνα με τον ίδιο, «δεν μπορεί να λειτουργήσει με κανέναν που τιμά τον Επιφάνιο, γιατί αυτό θα σήμαινε ότι αναγνωρίζει κάποιον που δεν έχει χειροτονηθεί σωστά» και «αυτό δεν είναι εκδήλωση ιδιοτροπίας ή εγωισμού, αλλά απροθυμία να έρθει σε σύγκρουση με την ιεραρχική του συνείδηση». Ο επίσκοπος τόνισε επίσης ότι οι μητροπολίτες της Εκκλησίας της Κύπρου δεν τιμούν τη μνήμη του Ντουμένκο κατά τη διάρκεια της λειτουργίας, διότι η απόφαση της Συνόδου «αφορούσε μόνο τον Αρχιεπίσκοπο κ. Χρυσόστομο, όχι εμάς».

Ωστόσο, αφού ήρθε από το Φανάρι, ο επικεφαλής της Επισκοπής Ταμασσού άλλαξε σημαντικά τη ρητορική του. Σύμφωνα με τον ίδιο, η υπακοή στις αποφάσεις της Εκκλησίας της Κύπρου για το ουκρανικό ζήτημα «είναι υποχρέωση για κάθε μέλος της Ιεράς μας Συνόδου που σέβεται το Συνοδικό μας σύστημα». «Δεν μπορώ να σας δώσω μια πιο ξεκάθαρη απάντηση από αυτή. Υπακοή στην Ιερά Σύνοδο», τόνισε.

Ο Κύπριος επίσκοπος ανέφερε επίσης ότι οι λόγοι για τους οποίους δεν συμμετείχε στις συνεδριάσεις της Ιεράς Συνόδου σχετίζονταν αποκλειστικά με διαμαρτυρία κατά της διαδικασίας που χρησιμοποιήθηκε για τη λήψη απόφασης σχετικά με την αναγνώριση της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας. «Ξεκαθάρισα αυτό το ζήτημα με τον Μακαριώτατο (Πατριάρχη Βαρθολομαίο – Επιμ.) και τώρα, λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα που έχουμε σήμερα, αυτό το ζήτημα θεωρείται κλειστό για μένα», είπε ο επίσκοπος.

Όπως μπορείτε να δείτε, αν νωρίτερα είπε ότι δεν μπορούσε να συμφωνήσει με την αναγνώριση της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, επειδή έρχεται σε αντίθεση με τους κανόνες της Εκκλησίας και την ιεραρχική της συνείδηση, τώρα ο ιεράρχης είπε ότι αντιτάχθηκε μόνο λόγω μη συμμόρφωσης με τη διαδικασία αναγνώρισης της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας. Αν πριν από ένα χρόνο ο Βλαδίκα ισχυρίστηκε ότι δεν ήταν υποχρεωμένος να υπακούσει στη Σύνοδο, η οποία λαμβάνει αντικανονικές αποφάσεις, τώρα έχει δηλώσει άνευ όρων υπακοή σε αυτήν. Τι απέγινε ο Μητροπολίτης κ. Ησαΐας και θα αλλάξει τη θέση του στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας;

Επίσκεψη στο Φανάρι και εκλογή Προκαθημένου: τι κοινό έχουν;

Για να απαντήσετε στην παραπάνω ερώτηση, πρέπει να λάβετε υπόψη πολλά πολύ σημαντικά σημεία.

Γεγονός είναι ότι το τελευταίο διάστημα η Εκκλησία της Κύπρου προετοιμάζεται για την εκλογή νέου Προκαθημένου. Ο Αρχιεπίσκοπος κ. Χρυσόστομος είναι άρρωστος. Στην πραγματικότητα, δεν είναι πλέον σε θέση να εκτελέσει τα καθήκοντά του, οπότε το ζήτημα ενός διαδόχου είναι πιο καυτό από ποτέ.

Αρκετοί ιεράρχες διεκδικούν τη θέση του Προκαθημένου της Εκκλησίας της Κύπρου. Πρόκειται για τον Μητροπολίτη Λεμεσού κ. Αθανάσιο, τον Μητροπολίτη Μόρφου κ. Νεόφυτο και τον Μητροπολίτη Ταμασού κ. Ησαΐα.

Για κάποιο λόγο, πιστεύεται ότι ο Μητροπολίτης της Μόρφου δεν έχει σχεδόν καμία πιθανότητα. Ίσως αυτή η στάση απέναντι σε αυτόν τον ιεράρχη υπαγορεύεται από την ασυμβίβαστη θέση του σε πολλά ζητήματα ταυτόχρονα: Covid και εμβολιασμός, απόρριψη σεξουαλικών μειονοτήτων (ο επίσκοπος έχει ήδη παρουσιαστεί με καταγγελίες στο δικαστήριο για το θέμα αυτό), καθώς και το πρόβλημα της αναγνώρισης των Ουκρανών σχισματικών. Για όλα αυτά τα θέματα, ο Επίσκοπος κ. Νεόφυτος μίλησε πολύ σκληρά και ως εκ τούτου είναι ένας ανεπιθύμητος υποψήφιος για τη θέση του Προκαθημένου τόσο για τις αρχές της Κύπρου όσο και για πολλούς συναδέλφους επισκόπους. Κατά συνέπεια, οι περισσότερες απόψεις απευθύνονται στους Μητροπολίτες κ. Αθανάσιο και κ. Ησαΐα.

Υπενθυμίζεται εδώ ότι η εκλογή του Προκαθημένου της Εκκλησίας της Κύπρου έχει κάποια χαρακτηριστικά που επηρεάζουν σημαντικά τον εκλογικό αγώνα. Οι ίδιες οι εκλογές διεξάγονται σε τρία στάδια: πρώτον, οι πολίτες με δικαίωμα ψήφου εγκρίνουν 1400 ειδικούς αντιπροσώπους, οι οποίοι, με τη σειρά τους, εκλέγουν 100 εκλέκτορες μεταξύ τους. Αυτοί είναι που απαρτίζουν το συμβούλιο που ψηφίζει τους υποψηφίους για τον αρχιεπισκοπικό θρόνο μαζί με εκπροσώπους της ίδιας της Κυπριακής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Δηλαδή, όχι μόνο η θέση των επισκόπων έχει μεγάλη σημασία, αλλά και η υποστήριξη του λαού.

Και από εδώ έχουμε κάτι πιο ενδιαφέρον.

Ο Μητροπολίτης κ. Αθανάσιος χαίρει μεγάλης εξουσίας μεταξύ των πιστών. Οι πνευματικές συνομιλίες, τα κηρύγματα και οι ομιλίες του μεταφράζονται σε πολλές ξένες γλώσσες και η φήμη ενός μαθητή των ασκητών του Άθω επηρεάζει σημαντικά τη στάση του απλού λαού απέναντί ​​του. Επιπλέον, στην εκλογή νέου Προκαθήμενου της Κυπριακής Εκκλησίας το 2006, ο Μητροπολίτης κ. Αθανάσιος θα μπορούσε να ηγηθεί της Ιεράς Συνόδου, εάν ο Μητροπολίτης Κύκκου κ. Νικηφόρος (ο εξομολόγος του Μητροπολίτη κ. Ησαΐα, παρεμπιπτόντως) δεν είχε αποσύρει την υποψηφιότητά του υπέρ του σημερινού προϊσταμένου της Κυπριακής Εκκλησίας Αρχιεπισκόπου Χρυσοστόμου. Η ομάδα των επισκόπων που υποστηρίζει τον Μητροπολίτη κ. Ησαΐα κατανοεί και γνωρίζει πολύ καλά ότι θα είναι πολύ δύσκολο να ανταγωνιστεί τον Μητροπολίτη κ. Αθανάσιο στις επερχόμενες εκλογές. Γι' αυτό, μπορεί να υποτεθεί ότι αποφάσισαν να ζητήσουν την υποστήριξη του Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου, τον οποίο τόσο οι Έλληνες όσο και οι Κύπριοι αντιλαμβάνονται ως «πατέρα του έθνους», και πολλοί άνθρωποι ακούν τη γνώμη του.

Έμμεσος υπαινιγμός αυτής της παραδοχής έδωσε ο ίδιος ο Μητροπολίτης κ. Ησαΐας, ο οποίος είπε ότι το ταξίδι του στο Φανάρι έγινε με την έγκριση και την ευλογία του «γερόντα» (πρεσβυτέρου) Μητροπολίτη Κύκκου κ. Νικηφόρου.

Έτσι, η «συμφιλίωση» με τον Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο πιθανότατα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της προεκλογικής εκστρατείας και το «φιλί των χεριών» του πατριάρχη υπαγορεύεται από την επιθυμία του επισκόπου κ. Ησαΐα να αποδείξει ότι η στάση του απέναντι στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως είναι η πιο πιστή. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό υπό το φως των κατηγοριών για ρωσοφιλία που του είχαν διατυπωθεί πριν από λίγο καιρό.

Ποιο είναι το τίμημα μιας πιθανής προεδρίας;

Κάθε Ουκρανός ανησυχεί για το ερώτημα: θα αλλάξει θέση ο Μητροπολίτης Ταμασού σε σχέση με την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας εάν εκλεγεί Αρχιεπίσκοπος Κύπρου; Είμαστε περισσότερο διατεθειμένοι να μην αλλάξει. Γιατί;

Πρώτον, ο ίδιος ο Μητροπολίτης κ. Ησαΐας έχει επανειλημμένα εκφραστεί εναντίον της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας.

Δεύτερον, παρά όλες τις δηλώσεις του στην τελευταία συνέντευξη, παρά το γεγονός ότι σε πολλά θέματα μετρίασε σημαντικά τη θέση του, ο επίσκοπος δεν είπε ποτέ ότι θα αναγνώριζε τον Ντουμένκο και τη δομή του.

Τρίτον, ο γερόντας του, Μητροπολίτης κ. Νικηφόρος, έγραψε ένα εξαιρετικό βιβλίο για το «ουκρανικό ζήτημα», όπου ανέλυσε όλα τα επιχειρήματα του Φαναρίου και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας δεν μπορεί να αναγνωριστεί ως Εκκλησία – ούτε από κανονική ούτε από ιστορική άποψη.

Ως εκ τούτου, τολμάμε να υποθέσουμε ότι όλα τα λόγια και οι δηλώσεις του Μητροπολίτη Ταμασού, που έγιναν από αυτόν μετά την επίσκεψή του από το Φανάρι, είναι ο συνήθης ελληνικός φόρος τιμής στους πρεσβύτερους και η βυζαντινή ρητορική με στόχο την υποστήριξη της υποψηφιότητάς του από τον Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο.

Ωστόσο, οι Άγιες Γραφές μας διδάσκουν να μην βασιζόμαστε «στους γιους των ανθρώπων». Όχι πολύ καιρό πριν, όλοι σοκαρίστηκαν από την πράξη του Πατριάρχη Αλεξανδρείας, ο οποίος άλλαξε τη θέση του για την ουκρανική κατάσταση κατά 180 μοίρες.

Κάθε απόφαση ενός χριστιανού, είτε επισκόπου είτε λαϊκού, είναι θέμα της χριστιανικής του συνείδησης. Πιστεύουμε όμως ότι το παράδειγμα του Πατριάρχη Θεόδωρου αποτελεί θλιβερή εξαίρεση.

Αν παρατηρήσετε κάποιο σφάλμα, επισημάνετε το επιθυμητό κείμενο και πιέστε Ctrl + Enter για να ενημερώσετε τον διαχειριστή για αυτό.

Δημοσκοπησεις

Υποστηρίζετε το κάλεσμα του Μακαριωτάτου για τερματισμό του πολέμου και ανταλλαγής αιχμαλώτων;
ναι, η Εκκλησία πρέπει να κάνει τα πάντα για να τελειώσει ο πόλεμος
80%
όχι, πρέπει να πολεμήσουμε μέχρι την ολοκληρωτική νίκη
10%
πρέπει να προσευχόμαστε, οι πολιτικοί πρέπει να ασχολούνται με τον πόλεμο
10%
Συνολικά ψήφισαν: 10

Αρχείο

Система Orphus