Κληρικοί του θείου Σαμ: Ρόλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στη δημιουργία της ΟCU

Τα γεγονότα δείχνουν ότι ο Φιλάρετος και ο Επιφάνιος είναι απλώς φιγούρες σε ένα παιχνίδι πολλαπλών τρόπων των ΗΠΑ. Φωτογραφία: ΕΟΔ

Πώς οι εκπρόσωποι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ δημιούργησαν την ΟCU και ανάγκαζαν τις Ορθόδοξες Εκκλησίες να την αναγνωρίσουν.

Στις 22 Νοεμβρίου 2019 ο Αμερικανός Πρέσβης στην Ελλάδα, Τζέφρι Πάιατ, αμέσως μετά την επιστροφή του από την Ουάσινγκτον, συναντήθηκε με τον επικεφαλής της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ελλάδος, Μακαριότατο Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο. Ο διπλωμάτης διαβεβαίωσε τον προκαθήμενο ότι «το ζήτημα της Εκκλησίας της Ουκρανίας συζητείται έντονα στην αμερικανική πρωτεύουσα». Και εξ ονόματος του Πρέσβη για τη Διεθνή Θρησκευτική Ελευθερία, Σαμ Μπράυνμπακ, ευχαρίστησε για την αναγνώριση της ΟCU.

Λογικό θα ήταν να υποθέσουμε ότι ο σχηματισμός μιας νέας θρησκευτικής δομής δεν πρέπει να ανησυχεί την αμερικανική κυβέρνηση. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, η ιδέα της δημιουργίας της θρησκευτικής οργάνωσης στην Ουκρανία, πλήρως και εντελώς εξαρτώμενης από το Φανάρι, σε όλα τα στάδια λάμβανε την θερμότατη υποστήριξη από το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ. Επιπλέον, πολλά στοιχεία αποδεικνύουν ότι το Υπουργείο Εξωτερικών δεν υποστηρίζει μόνο αυτή την ιδέα, αλλά την προωθεί επίσης με κάθε τρόπο σε παντορθόδοξο επίπεδο.

Στέιτ Ντιπάρτμεντ και ΟCU: υποστήριξη

Στα τέλη Σεπτεμβρίου 2018, δηλ. λίγους μήνες πριν από τη δημιουργία της ΟCU, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Πετρό Ποροσένκο, ο επικεφαλής του Πατριαρχείου Κιέβου Φιλάρετος Ντενισένκο και τότε ακόμα ο Μητροπολίτης Βίνιτσας και Μπαρ της UOC Συμεών (Σοστάστσκι) βρέθηκαν ταυτόχρονα στις ΗΠΑ.

Τότε πολλοί ήταν πεπεισμένοι ότι αυτός ήταν ο τελευταίος εκ αυτών έπρεπε να αναλάβει τη θέση του αρχηγού της νέας θρησκευτικής δομής, τόσο επειδή είχε εξαίρετες σχέσεις με τον Ποροσένκο όσο και επειδή ήταν σχεδόν ο μοναδικός (αργότερα προσκολλήθηκε και ο Μητροπολίτης Αλέξανδρος (Ντραμπίνκο)) κανονικός επίσκοπος μεταξύ των μελλοντικών «ιεραρχών» της ΟCU, η χειροτονία του οποίου δεν προκαλούσε αμφίβολη στον Ορθόδοξο κόσμο.

Ωστόσο, ο Φιλάρετος συνειδητοποιούσε πολύ καλά ότι εάν ο Δεσπότης Συμεών γίνει επικεφαλής της νέας οργάνωσης, τότε ο ίδιος δεν βρεθεί εκτός αυτής. Ακριβώς για αυτό το λόγο αναχώρησε επίσης στις ΗΠΑ το Σεπτέμβριο για να εξασφαλίσει υποστήριξη των Αμερικανών αξιωματούχων στον αγώνα για το δικό του μέλλον.

Το παιχνίδι που ξεκίνησε ο Ντενισένκο στο εξωτερικό ήταν, κατά τη γνώμη του, δικαιολογημένο. Αφού ήταν ένας έμπειρος συμμετέχων σε διάφορες πολιτικές μάχες, ο Φιλάρετος καταλάβαινε ότι όλα αποφασίζονται στην Ουάσινγκτον.

Ακόμα τον Απρίλιο του 2018, άρχισαν να εμφανίζονται πληροφορίες ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ασκεί σοβαρή πίεση στον Πατριάρχη Βαρθολομαίο, προκειμένου να χορηγήσει αυτοκέφαλο στους Ουκρανούς σχισματικούς.

Στις αρχές Αυγούστου 2018, ο Πρέσβης της Ουκρανίας στις Ηνωμένες Πολιτείες Βαλέρι Τσάλι είπε ότι το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ υποστηρίζει τη δημιουργία της λεγόμενης «ενιαίας τοπικής εκκλησίας στην Ουκρανία».

Ο Φιλάρετος συνειδητοποιούσε πολύ καλά ότι εάν ο Δεσπότης Συμεών γίνει επικεφαλής της νέας οργάνωσης, τότε ο ίδιος δεν βρεθεί εκτός αυτής. Ακριβώς για αυτό το λόγο αναχώρησε επίσης στις ΗΠΑ το Σεπτέμβριο για να εξασφαλίσει υποστήριξη των Αμερικανών αξιωματούχων.

Πάλι τον Αύγουστο ο Αμερικανός Πρέσβης στην Ουκρανία, Μαρί Γιοβάνοβιτς, συζήτησε το ζήτημα της «ενιαίας τοπικής» με το Φιλάρετο.

Δύο εβδομάδες αργότερα, ο Σαμ Μπράυνμπακ, κατά τη διάρκεια συνάντησης με τον Πετρό Ποροσένκο, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ολόψυχα την «αυτοκέφαλη» στην Ουκρανία.

Και μια εβδομάδα αργότερα, στις 18 Σεπτεμβρίου, ο πρώην αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζόζεφ Μπάιντεν ανακοίνωσε την υποστήριξή του.

Τέλος, στις 25 Σεπτεμβρίου 2018, το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ δήλωσε σαφώς ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν υποστηρικτές της αυτοκέφαλης στην Ουκρανία και θεωρούν ότι ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος είναι η φωνή της ανοχής στον κόσμο.

Στην πολιτική οι συγκεκριμένες ενέργειες πάντα κρύβονται πίσω από τα λόγια. Ειδικά όταν πρόκειται για το Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ. Ως αποτέλεσμα, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος αποφάσισε να μην δοκιμάζει την υπομονή των υπερπόντιων φίλων και προστατών του και τον Ιανουάριο του 2019 χορήγησε Τόμο Αυτοκεφαλίας στην ΟCU.

Αυτή η διατριβή επιβεβαιώθηκε επίσης από έναν από τους συμμετέχοντες στην επιχείρηση της ένωσης των Ουκρανών σχισματικών «Μητροπολίτη» Μακάριο Μαλέτιτς: «Το Φανάρι έδωσε τον Τόμο, επειδή ήταν σίγουρο για την υποστήριξη των ΗΠΑ».

Ενώ ο ιεράρχης του Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, Ελπιδοφόρος (Λαμπρυνιάδης), ευχαρίστησε την αμερικανική κυβέρνηση και τόνισε: στο Φανάρι «χαίρονται που το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει τον Οικουμενικό Πατριάρχη».

Στις 28 Μαΐου, ήδη μετά την χορήγηση του Τόμου, ο Τζέφρι Πάιατ, κατά τη διάρκεια συνάντησης με τον επικεφαλής του Φαναρίου, τόνισε ότι όλα πάνε προς τη σωστή κατεύθυνση: «Θέλουμε να εκφράσουμε την ισχυρή υποστήριξή των ΗΠΑ στις προσπάθειες του Πατριάρχη Βαρθολομαίου για τη θρησκευτική ελευθερία, την ουκρανική αυτοκεφαλία και στον νέο αρχιεπίσκοπο των ΗΠΑ» (ο νέος αρχιεπίσκοπος των ΗΠΑ έγινε ένας από τους κύριους εμπνευστές της δημιουργίας της ΟCU, Μητροπολίτης Ελπιδοφόρος).

Φανάρι, Άγιον Όρος και Στέιτ Ντιπάρτμεντ: πίεση

Εντούτοις, στο Φανάρι κατανοούσαν απόλυτα ότι η αναγνώριση της ΟCU από άλλες Τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες θα αντιμετώπιζε σοβαρή αντίθεση, και επειδή η απόφαση να χορηγηθεί ο Τόμος δεν είναι κανονική και επειδή οι χειροτονίες των Ουκρανών σχισματικών προκαλούν μεγάλες αμφιβολίες.

Ήταν απαραίτητο να βρεθεί μια λύση που θα «βοηθούσε» τους ορθόδοξους ιεράρχες να αποβάλλουν όλες τις ερωτήσεις και να αναγνωρίσουν το δικαίωμα της Κωνσταντινούπολης να χορηγεί αυτοκέφαλα σε όποιον θέλει. Δηλαδή, να αναγνωρίσουν της ορθότητας του Πατριάρχη Βαρθολομαίου έπρεπε εκείνοι που έχουν εξουσία στον ορθόδοξο κόσμο και δεν θα μπορέσουν να αντιταχθούν σοβαρά στα επιχειρήματα του Φαναρίου. Γι’ αυτό το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης, με την υποστήριξη του Στέιτ Ντιπάρτμεντ αποφάσισε να εμπλέξει στην αναγνώριση της ΟCU τους κατοίκους κάποιων μοναστηριών του Αγίου Όρους.

Στις 14 Απριλίου 2018 ο Σαμ Μπράυνμπακ συναντήθηκε με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο και ήδη στις 17 Απριλίου ο Τζέφρι Πάιατ επισκέφθηκε τη Μονή Βατοπεδίου του Αγίου Όρους. Στη Μονή Βατοπεδίου συναντήθηκε όχι μόνο με τον γέροντα ηγούμενο Εφραίμ αλλά και με τον πιο ενεργό σύγχρονο υπερασπιστή των πράξεων του Φαναρίου, τον Μητροπολίτη Ιερόθεο (Βλάχο). Μετά από αυτή τη συνάντηση, ο Πάιατ έγραψε στο Twitter του: «Είχα την τιμή να συναντηθώ με τον Μητροπολίτη Ναυπάκτου Ιερόθεο στη Μονή Βατοπεδίου. Είχαμε μια σημαντική συζήτηση για την Ορθοδοξία ανά τον κόσμο και την υποστήριξη των ΗΠΑ του Οικουμενικού Πατριαρχείου».

Η άμεση συμμετοχή του Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιβεβαιώθηκε από έναν από τους συμμετέχοντες στην επιχείρηση της ένωσης των Ουκρανών σχισματικών «Μητροπολίτη» Μακάριο Μαλέτιτς: «Το Φανάρι έδωσε τον Τόμο, επειδή ήταν σίγουρο για την υποστήριξη των ΗΠΑ».

Προφανώς, η επίσκεψη του Αμερικανού Πρέσβη δεν μπόρεσε να πείσει τον γέροντα Εφραίμ για την ανάγκη αναγνώρισης της ΟCU, επειδή στις 12 Οκτωβρίου 2018 προσκλήθηκε στην Ουάσινγκτον. Στο Λευκό Οίκο και στο Υπουργείο Εξωτερικών, με τον Αρχιμανδρίτης Εφραίμ μίλησαν επικεφαλής του Τμήματος Πληροφοριών και Έρευνας του Υπουργείου Εξωτερικών κ. Ευγένιος Φίσελ, ειδικός σύμβουλος του Βοηθού του Γενικού Γραμματέα Ευρωπαϊκών και Ευρασιατικών Υποθέσεων, Wess Mitchell, αναπληρωτής βοηθός του Γραμματέα για την Ευρώπη George Kent και ήδη γνωστός σε μας Σαμ Μπράυνμπακ, ένας από τους βασικούς συμμετέχοντες στη δημιουργία της ΟCU.

Ως αποτέλεσμα, ο Αρχιμανδρίτης Εφραίμ ήρθε στην Ουκρανία για «ενθρόνιση» του Επιφάνιου Ντουμένκο, αλλά ξαφνικά αρρώστησε και δεν παρακολούθησε την εκδήλωση. Στην «ενθρόνιση» βρέθηκε ηγούμενος άλλου μοναστηριού του Αγίου Όρους, Μονής Ξενοφώντος, Αρχιμανδρίτης Αλέξιος, επισκέφτηκε την «ενδρονίωση». Στο Άγιο Όρος βρέθηκαν κάποια μοναστήρια που εξαρτώνται από τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο σε ένα ή τον άλλο βαθμό και συμφώνησαν με τις αποφάσεις του για την ΟCU.

Αθήνα, Φανάρι και Στέιτ Ντιπάρτμεντ: αναγνώριση

Το επόμενο βήμα για την προώθηση της ΟCU έπρεπε να γίνει η αναγνώριση αυτής της δομής από τις Τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες. Ήταν πιο δύσκολο να επιτευχθεί απ’ ό, τι με μερικούς αθωνίτες, επειδή οι προκαθήμενοι των Εκκλησιών δεν είναι μόνο μοναχοί, αλλά άνθρωποι με εκατομμύρια πιστών πίσω τους. Ως εκ τούτου, οι φαναριώτες, μαζί με το Υπουργείο Εξωτερικών ΗΠΑ, παράλληλα με την πίεση στο Άγιο Όρος, αποφάσισαν να ενεργήσουν και μέσω των Ελληνοφώνων Ορθοδόξων, πρωτίστως μέσω της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Οι εργασίες προετοιμασιών γίνονταν εδώ και πολύ καιρό, αλλά την άνοιξη του 2019, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ αποφάσισε να δράσει πιο ενεργά. Τον Μάρτιο ο Τζέφρι Πάιατ στο πλαίσιο της Διάσκεψης της Αθήνας για την παραπληροφόρηση και τη χειραγώγηση των ειδήσεων, δήλωσε ότι η Ρωσία προσπαθεί να υπονομεύσει την εξουσία του Πατριάρχη Βαρθολομαίου: «Είδαμε αποδεικτικά για τέτοιου είδους χειρισμούς πληροφοριών στην Ελλάδα. Είδαμε τις ρωσικές προσπάθειες στην Εκκλησία, προσπάθειες υπονόμευσης του ρόλου του Οικουμενικού Πατριάρχη». Μέσα από αυτή τη δήλωση τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης έλαβαν ένα μήνυμα για το πώς να σερβίρουν «σωστά» την ιστορία με τη δημιουργία της ΟCU.

Στις 7 Μαΐου ο Σαμ Μπράυνμπακ συζήτησε το «ουκρανικό ζήτημα» με τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο. Την ίδια ημέρα η αμερικανική αντιπροσωπεία επρόκειτο να συναντηθεί με τους ηγούμενους των μοναστηριών του Αγίου Όρους, καθώς και τον πολιτικό διοικητή του Αγίου Όρους, Κωστή Δήμτσα.

Στις 30 Μαΐου ο Τζέφρι Πάιατ συναντήθηκε με τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών.

Ωστόσο, παρά όλες τις προσπάθειες των Αμερικανών, την άνοιξη και το καλοκαίρι, δεν κατέστη δυνατή η αναγνώριση της ΟCU από τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο. Επιπλέον, ανέβαλε τη επίλυση του «ουκρανικού ζητήματος» πρώτα για την Ι.Σ. της Ιεραρχίας τον Οκτώβριο, και μετά από δηλώσεις πολλών ιεραρχών κατά της απόφασης αυτής – για αόριστο χρονικό διάστημα.

Ωστόσο, στις 7 Οκτωβρίου, ο Αρχιεπίσκοπος συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση της Ιεραρχίας για να αποφασίσει σχετικά με τις συστάσεις του για το «ουκρανικό ζήτημα».

Τι επηρέασε τόσο πολύ την απόφαση του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου;

Το ουκρανικό ζήτημα τέθηκε στη Σύνοδο Ιεραρχίας τη δεύτερη μέρα μετά την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικ Πομπέο, στην Ελλάδα.

Στις 6 Οκτωβρίου ο Πομπέο παρακολούθησε τη Θεία Λειτουργία στο κέντρο της Αθήνας, μετά την οποία πήγε και στο παρεκκλήσι του Αγίου Ελευθερίου. Όλα αυτά συνέβησαν μετά το πρωινό με τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας.

Τέλη Σεπτεμβρίου ένας υφιστάμενος αξιωματούχος του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι κατά τη διάρκεια του ταξιδίου του Οκτωβρίου στην Ευρώπη ο Πομπέο θα προσπαθήσει να καταβάλει προσπάθειες για την καταπολέμηση της επιρροής της Ρωσίας στα Βαλκάνια και την Ελλάδα. Υπό αυτό το πρίσμα το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξετάζει τη δημιουργία της ΟCU.

Τέκνο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και τέκνα του Φιλάρετου

Είναι άξιο κατάπληξης ότι η αμερικανική κυβέρνηση ήταν η πρώτη που συγχαίρει την Ουκρανία για τη δημιουργία της ΟCU; Ήδη στις 16 Δεκεμβρίου, τη δεύτερη μέρα μετά το «Συμβούλιο Ενοποίησης», εκπρόσωποι της Πρεσβείας των ΗΠΑ στην Ουκρανία έγραψαν στο Twitter: «Υποστηρίζουμε το δικαίωμα όλων των Ουκρανών να πιστεύουν κατά την κρίση τους. Η ανεκτικότητα και η συγκράτηση είναι τα κλειδιά για μια ειρηνική μετάβαση, έτσι ώστε άνθρωποι με διαφορετικές θρησκευτικές πεποιθήσεις να μπορούν να ζουν και να ευημερούν μαζί «.

Στις 17 Δεκεμβρίου ο Ρομπέρ Παλαντίνο, αναπληρωτής επικεφαλής Γραφείου Τύπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, δήλωσε ότι «Η δημιουργία αυτής της Εκκλησίας ήταν ιστορικό γεγονός για την Ουκρανία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να υποστηρίζουν σθεναρά την Ουκρανία και πιστεύουν ότι η ελευθερία της θρησκείας δεν πρέπει να εμποδίζεται από το εξωτερικό».

Ήταν πιο δύσκολο να επιτευχθεί η αναγνώριση της ΟCU από τις Ορθόδοξες Εκκλησίες. Ως εκ τούτου, οι φαναριώτες, μαζί με το Υπουργείο Εξωτερικών ΗΠΑ, παράλληλα με την πίεση στο Άγιο Όρος, αποφάσισαν να ενεργήσουν και μέσω των Ελληνοφώνων Ορθοδόξων, πρωτίστως μέσω της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Στις 10 Ιανουαρίου, τέσσερις μέρες μετά την παραλαβή του Τόμο, ο Μάικ Πομπέο έγραψε ότι «η ανακοίνωση της 6ης Ιανουαρίου για την αυτοκέφαλη ανεξάρτητη Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας αποτελεί ιστορικό επίτευγμα όταν η Ουκρανία επιδιώκει να καθορίσει το σχήμα του δικού της μέλλοντος. Με την ευκαιρία αυτή οι Ηνωμένες Πολιτείες εκφράζουν εκ νέου την αποφασιστική τους υποστήριξη σε μια κυρίαρχη και ανεξάρτητη Ουκρανία».

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι ο Επιφάνιος Ντουμένκο πραγματοποίησε την πρώτη επίσημη επίσκεψή του μετά την «ενθρόνιση» στις ΗΠΑ, όπου κατά τη συνάντηση με τον Πομπέο ευχαρίστησε το υπουργείο Εξωτερικών για την υποστήριξη της ΟCU.

Από όλη την ιστορία της δημιουργίας της ΟCU είναι προφανές ότι αν δεν ήταν το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, αυτή η θρησκευτική οργάνωση δεν θα υπήρχε ποτέ. Είναι εξολοκλήρου το πνευματικό τέκνο του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ. Ενώ ο Ντουμένκο και τα συναφή είναι τέκνα του Φιλάρετου, που τους έμαθε την ενεργό συνεργασία με του δυνατούς κόσμου τούτου. Βέβαια ο ίδιος ο Φιλάρετος συνειδητοποίησε ήδη ότι μια τέτοια συνεργασία δεν οδηγεί σε τίποτε καλό. Το ερώτημα είναι πότε οι υπόλοιποι θα το καταλάβουν.

Αν παρατηρήσετε κάποιο σφάλμα, επισημάνετε το επιθυμητό κείμενο και πιέστε Ctrl + Enter για να ενημερώσετε τον διαχειριστή για αυτό.

Δημοσκοπησεις

Είναι σωστή η πρωτοβουλία Ελλ. ιεραρχών να διοργανώσουν Πανορθ. Σύνοδο χωρίς Φανάρι;
Ναι, η εκκλησία πρέπει να αξιολογήσει τα βήματα του Φαναρίου
72%
Όχι, είνια αντικανονικό
22%
Μη ρεαλιστικό, κανένας δεν θα θέλει να χαλάσει σχέσεις με την Κων/πολη
6%
Συνολικά ψήφισαν: 114

Αρχείο

Система Orphus